డేంజర్ జోన్‌లో హైదరాబాద్ భవిష్యత్తు ముంచుకొస్తున్న ముప్పు!
ఆందోళన కలిగిస్తున్న పడిపోతున్న భూగర్భ జలాలు…ఐటీ కారిడార్లలో బోర్లు ఎండిపోతున్న వైనం
కోట్లాది మందికి ఉపాధి కల్పిస్తున్న మహానగరం హైదరాబాద్. ఆకాశాన్ని తాకే ఐటీ బిల్డింగ్స్, ఫ్లైఓవర్లు, మెట్రో రైళ్లతో దూసుకుపోతున్న హైదరాబాద్ సిటీకి ఇప్పుడు ఒక అతిపెద్ద ముప్పు పొంచి ఉంది. అదే నీటి సంక్షోభం. అవును, గ్లోబల్ సిటీగా పేరుతెచ్చుకున్న హైదరాబాద్ ఇప్పుడు చుక్క నీటి కోసం అల్లాడే పరిస్థితికి చేరుకుంటోంది. ప్రస్తుతం భాగ్యనగరంలో ఏకంగా 150 మిలియన్ గాలన్ల నీటి కొరత ఉంది. భూగర్భ జలాలు దారుణంగా పడిపోతున్నాయి. పరిస్థితి ఎంత సీరియస్‌గా ఉందంటే, ఎమర్జెన్సీ కోసం వాటర్ బోర్డు నగరంలోని కొన్ని కీలక సంస్థలకు, కమర్షియల్ సముదాయాలకు ఏకంగా వాటర్ సప్లై కట్ చేసింది.
హైదరాబాద్ నగర తాగునీటి అవసరాల కోసం ప్రతిరోజూ సుమారు 550 నుంచి 600 మిలియన్ గాలన్ల నీరు అవసరం. కానీ ఇప్పుడు ఏకంగా 150 మిలియన్ గాలన్ల లోటు ఉంది. అంటే నగర జనాభాలో దాదాపు 25 శాతం మందికి పైగా నీటి కొరతను డైరెక్ట్‌గా ఫేస్ చేస్తున్నారు. హైదరాబాద్‌లోని చాలా ప్రాంతాల్లో, ముఖ్యంగా గచ్చిబౌలి, మాదాపూర్, కూకట్‌పల్లి, మణికొండ లాంటి ఐటీ కారిడార్లలో గ్రౌండ్ వాటర్ లెవల్స్ భయపెట్టే స్థాయిలో పడిపోయాయి. గతంలో 200 లేదా 300 అడుగులకే పడే బోర్లు, ఇప్పుడు 1500 అడుగులు వేసినా చుక్క నీరు రావడం లేదు. దీనివల్ల వందలాది అపార్ట్‌మెంట్లలో నివసించే లక్షలాది మంది ప్రజలు పూర్తిగా ప్రైవేట్ వాటర్ ట్యాంకర్ల మీద ఆధారపడాల్సి వస్తోంది. ఇదే అదనుగా ట్యాంకర్ల మాఫియా రేట్లను డబుల్, ట్రిపుల్ చేసి దోచుకుంటోంది. పరిస్థితి చేయిదాటిపోతుండటంతో హైదరాబాద్ మెట్రోపాలిటన్ వాటర్ సప్లై అండ్ సీవరేజ్ బోర్డ్ ఒక సంచలన నిర్ణయం తీసుకుంది. నీటిని రేషన్ పద్ధతిలో సరఫరా చేయడం మొదలుపెట్టింది. వాటర్ పార్కులు, పెద్ద పెద్ద షాపింగ్ మాల్స్, నిర్మాణ రంగాలు, కొన్ని కమర్షియల్ సంస్థలకు వాటర్ సప్లైని తాత్కాలికంగా కట్ చేసింది. ఆ నీటిని సాధారణ ప్రజల తాగునీటి అవసరాల కోసం డైవర్ట్ చేస్తోంది.
అసలు వందల ఏళ్ల చరిత్ర ఉన్న హైదరాబాద్‌కు సడెన్‌గా ఈ పరిస్థితి ఎందుకు వచ్చింది? అనేది చూసుకుంటే దీని వెనుక నాలుగు ప్రధాన కారణాలు ఉన్నాయి. హైదరాబాద్‌కు ప్రధానంగా కృష్ణా నది , గోదావరి నది అలాగే మంజీరా , సింగూరు డ్యామ్‌ల నుంచి నీరు వస్తుంది. కానీ ఈ బేసిన్లలో సరైన వర్షాలు పడకపోవడంతో రిజర్వాయర్లలో నీటి మట్టాలు డెడ్ స్టోరేజ్‌కు పడిపోయాయి. సోర్స్ దగ్గరే నీళ్లు లేకపోతే సిటీకి ఎక్కడినుంచి వస్తాయి? నగరం రాకెట్ వేగంతో విస్తరిస్తోంది. ఎక్కడ చూసినా కాంక్రీట్ రోడ్లు, తారు రోడ్లు, పెద్ద పెద్ద బిల్డింగులే. దీనివల్ల భారీగా వర్షం పడినా, ఆ నీరు భూమిలోకి ఇంకే పరిస్థితి లేదు. వర్షపు నీరంతా వరదలా మారి డ్రైనేజీల్లో కలిసిపోతోంది తప్ప, గ్రౌండ్ వాటర్ రీఛార్జ్ అవ్వట్లేదు. ఒకప్పుడు హైదరాబాద్ అంటే సిటీ ఆఫ్ లేక్స్ . గొలుసుకట్టు చెరువులకు కేరాఫ్ అడ్రస్. కానీ ఇప్పుడు ఆ చెరువులన్నీ ఏమయ్యాయి? రియల్ ఎస్టేట్ బూమ్‌లో చెరువులు కబ్జాకు గురయ్యాయి. ఉన్న చెరువులు ఇండస్ట్రియల్ కెమికల్స్, డ్రైనేజీ వాటర్‌తో నిండిపోయాయి. భూమిలోకి నీరు ఇంకే ప్రాసెస్ పూర్తిగా ఆగిపోయింది. గ్రౌండ్ వాటర్ రీఛార్జ్ లేనప్పుడు, ఉన్న నీటిని జాగ్రత్తగా వాడుకోవాలి. కానీ ప్రతి కమర్షియల్ కాంప్లెక్స్, పెద్ద పెద్ద అపార్ట్‌మెంట్లు పోటాపోటీగా 2000 అడుగుల వరకు బోర్లు వేసి భూగర్భ జలాలను తోడేస్తున్నాయి. దీంతో చుట్టుపక్కల ఉన్న సామాన్యుల బోర్లు అన్నీ ఎండిపోతున్నాయి.
ఇదే పరిస్థితి కొనసాగితే సౌత్ ఆఫ్రికాలోని కేప్‌టౌన్ తరహాలో హైదరాబాద్ కూడా డే జీరో అంటే నల్లాల్లో పూర్తిగా నీరు ఆగిపోయే రోజు ను చూడాల్సి వస్తుందని పర్యావరణ నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు. ఐటీ కారిడార్లలో నీటి ఎద్దడి వల్ల ఎకనామిక్ ఇంపాక్ట్ కూడా పడుతుంది. కంపెనీలు రన్ అవ్వాలంటే, హాస్పిటల్స్ నడవాలంటే, లక్షలాది మంది ఎంప్లాయీస్ బతకాలంటే నీరు ప్రాథమిక అవసరం. ప్రతి రోజూ ట్యాంకర్ల కోసం వేలాది రూపాయలు ఖర్చు చేయడం సామాన్య, మధ్యతరగతి కుటుంబాలకు అసాధ్యం. పరిస్థితి ఇలాగే ఉంటే రాబోయే వేసవిలో నీటి కోసం గల్లీల్లో కొట్లాటలు జరిగే ప్రమాదం స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది.
సమస్య చాలా పెద్దది, కానీ పరిష్కారాలు లేవా? కచ్చితంగా ఉన్నాయి. ప్రభుత్వం కఠినమైన నిర్ణయాలు తీసుకుంటే ఈ సంక్షోభం నుంచి బయటపడొచ్చు. ప్రతి అపార్ట్‌మెంట్, కమర్షియల్ బిల్డింగ్, ఇండిపెండెంట్ ఇంట్లో తప్పనిసరిగా ఇంకుడు గుంతలు ఉండేలా ప్రభుత్వం చట్టాలను కఠినంగా అమలు చేయాలి. ఇంకుడు గుంత లేకపోతే మున్సిపల్ పర్మిషన్లు రద్దు చేయాలి. ఉన్న చెరువులను కాపాడటమే కాదు, వాటిని పూడికతీత చేయాలి. ఆక్రమణలను నిర్దాక్షిణ్యంగా కూల్చేయాలి. అప్పుడే వర్షపు నీరు నిలిచి గ్రౌండ్ వాటర్ పెరుగుతుంది. ప్రైవేట్ వాటర్ ట్యాంకర్ల దందాను అరికట్టాలి. వాటర్ బోర్డే స్వయంగా ఎక్కువ ట్యాంకర్లను ఏర్పాటు చేసి, ప్రజలకు సరైన ధరకు, సమయానికి నీరు అందేలా యాప్ బేస్డ్ ట్రాకింగ్ సిస్టమ్‌ను పకడ్బందీగా అమలు చేయాలి. వేసవి కష్టాలను దృష్టిలో ఉంచుకుని కాళేశ్వరం లాంటి ప్రాజెక్టుల ద్వారా మల్లన్నసాగర్, కొండపోచమ్మ సాగర్ రిజర్వాయర్లలో ఎమర్జెన్సీ కోటాను ముందుగానే స్టోర్ చేసి పెట్టుకోవాలి. ఇక పౌరులుగా మనం కూడా వాటర్ వాల్యూ తెలుసుకోవాలి. తాగునీటితో కార్లు కడగడం, రోడ్లు కడగడం లాంటివి మానుకోవాలి. నీటి దుబారాను అరికట్టడం మన ఇంట్లో నుంచే మొదలవ్వాలి. ఎప్పుడూ లేని విధంగా హైదరాబాద్ నగరం ఎదుర్కొంటున్న ఈ నీటి సంక్షోభం మనందరికీ ఒక పెద్ద అలారం లాంటిది. ప్రకృతిని మనం దోచుకుంటే, అది మనల్ని ఎలా వెనక్కి కొడుతుందో చెప్పడానికి ఈ గ్రౌండ్ వాటర్ పతనమే అతిపెద్ద ఉదాహరణ.